Whiskey of whisky? De waarheid, en nog veel meer…

3 Japanse whisky's op een rij

Is het nu whiskey of whisky? Waar komt whisk(e)y vandaan?

En waar wordt het overal ter wereld gemaakt?

Een verhaal over een uniek en eeuwenoud bewijs van vakmanschap…

Is het nu whiskey of whisky?

Eigenlijk is het heel simpel :

In Ierland en de Verenigde Staten schrijven ze whiskey (dus met -ey).

In de rest van de wereld, schrijven ze whisky (dus met -y).

Maar uiteraard valt er over deze godendrank nog veel meer te vertellen.

Een uiteenzetting van whiskey (of whisky) van overal ter wereld, te beginnen met uiteraard de Schotse.

Schotse whisky

Oftewel ‘Scotch’. En daarmee ook zowat de allerbekendste whisky ter wereld.

Het klimaat, het zuiverste water en de aanwezigheid van turf zorgen voor de kenmerkende smaken en uitzonderlijke eigenheid van deze whisky’s.

De naam is ontstaat vanuit het Keltische ‘Uisge Beatha’ (wat levenswater betekent). Via de verbasteringen ‘Uisge’ (men spreekt dit uit als ‘wieske’) en ‘Usky’ is de naam ‘whisky’ ontstaan.

Vele kleine distilleerderijen en familiebedrijfjes in Schotland hebben doorheen de jaren whisky gemaakt als nationale drank.

De Schotten zijn dan ook terecht trots op hun karaktervolle, nationale drank die ook buiten Schotland nog steeds aan populariteit blijft winnen.

Nog belangrijk : een Schotse Single Malt Whisky mag ‘Scotch’ genoemd worden als hij ook effectief van Schotland afkomstig is, een alcoholpercentage van minstens 40% heeft, en minstens 3 jaar op een vat heeft gerijpt.

Los daarvan mag hij heus wel op de markt gebracht worden indien niet aan deze voorwaarden voldaan is. Hij mag op dat moment echter geen ‘Scotch’ genoemd worden.

Whiskey of whisky overal ter wereld

Whiskey of whisky?  Ierse whiskey

Ierse Bushmills 1608 met rode en bruine tinten

Nog niet zo lang geleden is bewezen dat niet de Schotten, maar de Ieren de whisky hebben uitgevonden (jawel!). Zij brachten hun whisk(e)y mee naar Schotland.

De Schotten hebben daarop het productieproces verbeterd, en tot op de dag van vandaag zijn ze hier terecht fier op. Ze maken nog steeds een uitstekend product. Máár dat kan ook van de Ieren gezegd worden.

Er zijn echter wel een paar verschillen in aanpak (dit geldt trouwens over de gehele wereld).

Om te beginnen gebruiken Ieren andere graansoorten. Zij gebruiken naast gemoute gerst, ook ongemoute gerst.

De Ierse overheid hief belasting op mout, maar niet op de gerstekorrels zelf. 

Daarom ontwikkelden de Ieren de ‘Pot Still’ : een speciaal destilleerapparaat. De ongemoute gerst moest daardoor wel 3 keer gedistilleerd worden in plaats van 2 keer, zoals in Schotland gebruikelijk is (buiten enkele distilleerderijen in de Lowlands, zoals Auchentoshan).

Het 3x destilleren is ondertussen een handelsmerk geworden voor de Ierse whiskey’s. De suikers in ongemoute gerst worden namelijk moeilijker in alcohol omgezet dan die in gemoute gerst. Tegenwoordig is Midleton (bekend van Redbreast) de enige die nog ‘pure pot still’ stookt.

Nog een belangrijk verschil : Ierse whiskey’s zijn niet geturfd. Dit komt omdat deze niet boven turf wordt geëest (een onderdeel van het moutingsproces) . Een uitzondering is de Connemara whiskey van de distilleerderij Cooley.

Deze Peated Malt whiskey is helemaal op de Schotse wijze gemaakt : mét gerst, én 2x gedistilleerd. Daarbij wordt ook turf gebruikt, zodat er een turfsmaak (peat) ontstaat. Deze whiskey doet ons zelfs wat denken aan de Schotse whisky’s die op het eiland Islay wordt gemaakt.

Whiskey of whisky?  Japanse Whisky

Klein, vierkant whiskyflesje uit JapanJapanse whisky is ondertussen, zowat 80 jaar na het creëren van de eerste Japanse whisky, ook zeer bekend geworden. Met hun verfijnde techniek, zijn zij sinds vele jaren een voorbeeld geworden voor het leveren van kwalitatief hoogstaande whisky.

De Japanse manier van whisky maken, is gebaseerd op diepgaand wetenschappelijke kennis van de productiemethoden, waarbij tot in het kleinste detail het hele proces onderzocht en continu verbeterd wordt.

Hun Single Malt Whisky’s moeten zeker niet onderdoen voor de Schotse en Ierse Single Malts. Maar de Japanners hebben in de wereld van whisky ook naam en faam gemaakt met verschillende topblends.

Het grootste verschil met bijv.  Schotse blends, is dat de Japanners hiervoor enkel whisky gebruiken van hun eigen distilleerderij.

Terwijl de Schotten daarentegen vaak een mengsel gebruiken van verschillende distilleerderijen voor de samenstelling van hun blends.

De Japanners zijn echter wel genoodzaakt om de granen die ze nodig hebben, te importeren.

Bekende en kwalitatief zeer goede whisky’s uit Japan zijn o.a. Hakushu, Nikka, Yamazaki, en de topblends van Hibiki (distilleerderij Beam-Suntory).

Zowel de Japanse Single Malts als blends hebben reeds veel Internationale prijzen gewonnen en worden hoog aangeschreven in de whiskywereld.

 

Whiskey of whisky? Europese Whisky

Het is een feit dat de wereldwijde vraag naar Single Malt Whisky blijft stijgen. Ook Europa kan op dat vlak niet achterblijven natuurlijk.

Veel kleinschalige distilleerderijen in Europa hebben daarom hun bestaande bierbrouwerijen, of ketels die voorheen gebruikt werden om Cognac te stoken, nu ingezet om whisky te produceren.

Het gevolg is dan ook dat ook de Europeanen nu meer en meer ervaring krijgen in het whisky maken.

Denk bijv. maar aan Mackmyra (uit Zweden), Armorik (uit Frankrijk), en Millstone (uit Nederland) die nu al uitstekende producten leveren.

Ook in België is The Belgian Owl ,Goldlys  (distilleerderij Filliers), Gouden Carolus (distilleerderij Het Anker) en zelfs Duvel (Duvel Distilled) bekend aan het worden, hoewel deze whisky’s nog relatief jong zijn.

Whiskey of whisky? Aziatische / Australische Whisky

Veel van deze whisky’s bereiken Europa zelfs niet door de strenge wetgeving, of doordat deze niet voldoen aan de gestelde eisen.

Echter wordt hier ook zeker goede whisky gemaakt. Zo zijn de Sullivan’s Cove uit Australië en The Oamaruvian uit Nieuw-Zeeland uitstekende Single Malts.

Whiskyfles van Amrut, een Indiase distilleerderij

Ook India maakt met Amrut en Paul John kwalitatief zeer goede whisky, dewelke in Europa ook enorm geapprecieerd worden.

Denk hierbij aan o.a. de Amrut Fusion en Paul John Peated.

En niet te vergeten Kavalan uit Taiwan, waarvan verschillende whisky’s uit de Solist reeks, ook hier in Europa, al verschillende prijzen heeft weggekaapt.

Enkele pareltjes uit deze reeks : de Sherry Cask, de Solist Ex-Bourbon en  de Solist Vinho Barrique.

Whiskey of whisky? Amerikaanse Whiskey

(merk op dat Ierse en Amerikaanse whisky met een extra ‘e’ wordt geschreven).

Wordt geproduceerd in het Midden-oosten van de V.S., meer bepaald in de staten Kentucky en Tennessee.

Deze whiskey die in deze wereld bekend staat als ‘Bourbon’, moet minimaal 51% maïs bevatten.

Echter worden de vaten waarin vroeger Bourbon gerijpt heeft, zeer vaak gebruikt door de Schotten, om hun whisky in te laten rijpen voor vele jaren. Deze Bourbon-vaten zijn er in overvloed op de wereld, daarom ook goedkoop voor de Schotten.

Leuk weetje : volgens de Schotse regelgeving moeten deze vaten gebruikt zijn, om Amerikaanse Bourbon te maken moeten deze vaten nieuw zijn.

Om Bourbon te mogen heten moet er zeker 51% maïs gebruikt zijn. Meestal zit er zelfs 70% tot 90% maïs in de Bourbon. Ook  gerstemout, tarwe en/of rogge kan voorkomen. Bourbon wordt eerst in een ‘Beer still’ en daarna in een ‘Doubler’ gedistilleerd.

Ondanks dat deze blends dikwijls niet hetzelfde niveau halen als een ‘Single Malt Whisky’, zitten hier ook wel degelijk goede whiskey’s tussen. Enkele voorbeelden hiervan zijn : Elijah Craig en Maker’s Mark Bourbon Whiskey.

Tennessee Whiskey

Ook deze moet, net zoals Bourbon Whiskey, minstens 51% maïs bevatten. Het verschil met Bourbon is dat hij, nog voor het rijpen, door een dikke filter (van esdoorn en houtskool) heengaat. Hierbij  gaat het distillaat zeer langzaam door de grote filter, wat hem het unieke karakter geeft, typerend voor Tennessee whiskey. Dit hele proces wordt ‘Charcoal Mellowing’ genoemd. Een bekend merk van Tennessee Whiskey is Jack Daniels.

Deze whiskey mag echter niet ‘Bourbon’ genoemd worden, omdat de procedure voor het maken en distilleren ervan, anders verloopt.

Whiskey of whisky? Canadese Whisky

Canadese of ‘Canadian whisky’ wordt gemaakt op basis van: rogge, maïs en gemoute gerst. Ze worden ook ‘blended grain’ genoemd.

Bijna alle Canadese whisky’s zijn blends, met uitzondering van één enkele Single Malt, de Glen Breton. In hun blends wordt dikwijls de mix gemaakt van rye whisky en een graanalcohol.

Elke blend bevat tussen de 15 en 50 verschillende soorten whisky’s. Een belangrijk aspect is, net als in Schotland, dat de whisky minstens 3 jaar moet blijven liggen op het vat. Langer kan uiteraard ook. Deze Canadian blends zijn dikwijls lichter, zoeter en fruitiger dan hun Schotse tegenhangers, hoewel er ook gelijkenissen zijn. Voor het recept zelf zijn er in Canada geen voorschriften. De basis bestaat meestal uit rogge, gerst, tarwe of maïs.

Wel iets heel opvallend : bij het produceren van Canadese whisky is het toegestaan om tot 9,09% andere dranksoorten toe te voegen om tot het gewenste smaakpatroon te komen. Dit kan gaan van bepaalde Sherry’s tot zelfs fruitwijn.

Dat moet een unicum zijn op de wereld.

 

Related post

Leave a Comment

Your email address will not be published.

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.