Welke soorten whisky zijn er? van Single Malt tot blend

De prachtige zwarte whisky fles met zijn gouden label. De 'Flaming Heart' van Compass Box

We kennen allemaal de single malt en de blend.

Maar ken je ook een vatted malt, rye whisky of single grain?

Kortom : welke verschillende soorten whisky bestaan er allemaal?

Inleiding

Het typische beeld van een glas whisky : een groot breed glas (een tumbler genoemd, dikwijls met ijsblokjes) dat je in elke bar tegenkomt. Iedereen kent het wel. Ook de grote merken zoals Jack Daniels, Chivas Regal, Johnny Walker en J&B, zijn alom bekend.

Echter heeft dit niets te maken met Single Malt Whisky. Een single malt wordt doorgaans puur (of ‘neat’) gedronken, met hoogstens enkele druppels water erbij, om hem wat zachter te maken, het alcoholpercentage te laten zakken en vooral om andere smaken en geuren tot uiting te laten komen.

Een Single Malt Whisky is (t.o.v. bijv. een blend) veel meer uitgesproken, heeft meer karakter, en heeft meer eigenheid.

Blends zijn daarom niet slechter, maar ze zijn gemaakt voor het grote publiek. En dus toegankelijker, neutraler en dus ook meer afgevlakt van smaak. Dit uit zich natuurlijk ook in het prijsverschil.

Blends bijv. zijn doorgaans een stuk goedkoper dan de gemiddelde Single Malt Whisky.

Let wel op : de ene blend is de andere niet. Ook hier is er natuurlijk een heus kwaliteitsverschil. Ik denk dan aan de Japanse blends bijv. Zij hebben een zeer goede reputatie op dat vlak. Ook een Blended Malt (een blend van single malts) is technisch gezien een blend. Thans ligt de kwaliteit vaak zeer hoog. Hier komen we verder in het artikel op terug.

Ook de verschillende soorten vaten waar de whisky op gerijpt wordt, zijn natuurlijk van groot belang.

Eerder gebruikte Sherryvaten vanuit Spanje, worden bijv. dikwijls gebruikt voor het rijpingsproces van whisky. De vaten krijgen de tijd (minimum 3 jaar in het vat om het ‘whisky’ te mogen noemen) en geven typische smaken af zoals donkere fruitsoorten en chocolade.

Ook Bourbonvaten uit de Verenigde Staten die vroeger werden gebruikt om Bourbon op te slaan, worden veel gebruikt in de whiskywereld. Deze geven eerder smaken af zoals vanille, noten en lichtere fruitsoorten.

Natuurlijk wordt er ook veel geëxperimenteerd met ander soort vaten en verschillende grootte van vaten. Dit resulteert dan in bepaalde cask finishes, ‘distillers editions’, enzovoort.

Dus : wil je een echte whisky drinker worden, concentreer je dan op Single Malt whisky.

 

Welke soorten whisky zijn er?

Single Malt Whisky

Deze soort whisky is voor ons het summum. En waarom is dat nu juist?

Foto van gemoute gerst, malt en ongemoute malt.

Een vereiste bij een Single Malt Whisky is dat deze gemaakt is van malt (gemoute gerst) én dat de whisky uit één en dezelfde distilleerderij komt.

Let op : dit kunnen wel verschillende vaten zijn die bij elkaar gemengd worden, zolang deze vaten uit één en dezelfde distilleerderij komen, mag dit ‘Single Malt’ genoemd worden.

Het mouten (of ‘malting’) is eigenlijk het drogen en dus ook het ontkiemen van de gerst.

Het water, de turf en de gerst spelen een belangrijke rol om de typische kenmerken van de Single Malt te bepalen.

Alsook de streek bepaalt mede het typische karakter van de whisky. Hierdoor kunnen we dikwijls, door enkel te ruiken, reeds herkennen uit welke regio deze whisky komt.

Een ziltige, zoute en turfachtige smaak kunnen we bijv. onmiddellijk linken aan Islay met de bekende turfwhisky’s (zoals Caol Ila, Ardbeg, Bowmore, Bunnahabhain).

Speyside whisky’s zijn bijv. dikwijls wat lichter en zoeter (Benromach, Balvenie en Glenfarclas zijn bekende Speysiders).

De Lowlands-regio staat dan weer bekend voor het 3x distilleren van hun whisky, wat voor een zachtere, meer fluwelen smaak zorgt.

Daarnaast heb je nog andere specifieke regio’s zoals de Islands (o.a. Arran en Highland Park maken hele goede whisky) en de Highlands (meest bekende zijn Glenmorangie, Glendronach en Clynelish).

Ook het schiereiland Campbeltown heeft met Springbank een absolute topdistilleerderij.

Single Cask / Single Barrel

Deze whisky is afkomstig uit 1 specifiek vat (in het Engels : ‘cask’ of ‘barrel’). Dit wordt dan ook dikwijls op de fles zelf vermeld, samen met het vatnummer. Omdat ieder vat uniek is, en dus ook een iets andere smaak afgeeft, koop je iets origineel. Het betreft telkens ook een beperkte oplage (1 vat levert ongeveer 200 à 700 flessen af, afhankelijk van de grootte).

Ook onafhankelijke bottelaars maken hier dikwijls gebruik van. Zij kiezen 1 of meerdere vaten van een bepaalde distilleerderij uit, en doen er hun eigen ding mee. Zoals: onmiddellijk terug verkopen, op dezelfde vaten laten verder rijpen of overgieten op hun eigen vaten.  Zij beslissen dan zelf wanneer ze hun vaten afbottelen voor de consument.

Dit resultaat brengen ze dan onder hun eigen naam en label op de markt.

Vatted Malt / Blended Malt / Pure Malt

Deze 3 benamingen worden zowat door elkaar gebruikt. Dit zijn eigenlijk luxe-blends waarin enkel en alleen Single Malts worden gebruikt. Bijgevolg is de kwaliteit ook veel beter dan de ‘gewone’ blends.

Een zeer bekende is Compass Box. Zij zijn befaamd geworden door de Amerikaan John Glaser die er een patent op heeft om telkens pareltjes af te leveren met zijn mooie creaties.

Ook onafhankelijke bottelaars (of Independents) zoals bijv. Douglas Laing (met o.a. Timorous Beastie die eveneens bij ons te krijgen is) en Malts of Schotland (onder meer met de ‘Scarabus-The Dark Side of Islay’) hebben zo al uitstekend werk geleverd.

 

Blend

Wordt veruit het meest verkocht, omdat het ook gemaakt wordt en bestemd is voor het grote publiek.  Deze zijn dan ook bekend omdat zij in zowat elke bar te krijgen zijn. Dit heeft natuurlijk ook te maken met het feit dat de aankoopprijs van een ‘blend’ vele malen lager ligt dan van een degelijke ‘Single Malt’.

Een blend wordt samengesteld uit verschillende soorten whisky’s (zowel malt als grain). Meestal bestaat ongeveer 50% van de blend uit verschillende malt whisky’s. Omdat deze smaken samen te sterk zouden zijn, wordt de blend ‘aangelengd’ met grain whisky (de andere 50%) om de smaak af te vlakken.

Foto van de Hibiki 12, een Japanse blend whiskyNatuurlijk is het ook een kunst om deze smaken harmonieus in elkaar te laten vloeien, en tot een goed resultaat te komen (dit is de zware taak van de ‘masterblender’).

Maar ook hier zit natuurlijk een groot verschil in.

Afhankelijk van de kwaliteit en ouderdom van de gebruikte whisky’s in de blend.

Absolute aanraders zijn de Japanse blends.

Zij hebben in de loop der jaren hier zowat hun specialiteit van gemaakt, en dit in alle soorten en maten.

Zo zijn bijvoorbeeld de op meesterlijk wijze gemaakte Hibiki en Taketsuru absoluut de moeite.

Deze hebben dan ook meer de geur-en smaakeigenschappen van een Single Malt, dan van een blend.

Ze zijn dan ook in geen geval te vergelijken met de blends van bijv. Johnny Walker of Chivas Regal die je in zowat elke pub of bar tegenkomt.

 

Grain / Single Grain Whisky

Grain whisky  is een industrieel geproduceerd product, dat dus ook vlakker is van smaak, en dat tot op de dag van vandaag wordt geproduceerd en gebruikt als toevoeging in blends.

Echter is ‘Single Grain’ whisky in opkomst (dit is malt whisky, waarvoor slechts 1 soort gerst gebruikt wordt, en deze van één en dezelfde locatie komt). Deze Single Grains hebben een veel langere tijd nodig op het rijpingsvat, om tot een aantrekkelijk resultaat te komen (zowat 20 à 30 jaar op het vat, en langer).

Bekende distilleerderijen die goede Single Grains maken zijn bijv. Cambus, Invergordon en Cameronbridge.

Rye Whisk(e)y

Merk op dat whisky die in de U.S.A. gemaakt is, met een extra ‘e’ wordt geschreven.

Hier moet minstens 51% rogge (i.p.v. minstens 51% maïs bij een Bourbon of Tennessee Whiskey) aanwezig zijn in de blend. Ook maïs en gemoute gerst wordt soms gebruikt.

Deze soort van whisk(e)y komt niet zo heel veel voor op de wereld.

Hoewel sommige distilleerderijen, vooral in de U.S.A. en Canada, pogingen doen om het marktaandeel opnieuw te doen stijgen.

 

Corn Whisk(e)y

Merk op dat whisky die in de U.S.A. gemaakt is, met een extra ‘e’ wordt geschreven.

Er is, in tegenstelling tot bij vele andere soorten whiskey, geen minimale rijpingsduur voorgeschreven bij Corn whisk(e)y. De ingrediënten die o.a. een mengsel van mout en water bevatten (mash bill genoemd) worden gefermenteerd naar alcohol. De aanwezigheid van maïs moet minstens 80% zijn, terwijl het alcoholgehalte onder de 80% wordt gehouden.

Dikwijls wordt deze zo verkocht zonder een rijpingsproces. Is het rijpingsproces toch voldaan, is dit dikwijls slechts voor enkele maanden geweest.

Related post

Leave a Comment

Your email address will not be published.

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.